Đại biểu thực hiện nghi thức cắt băng khánh thành.
Đến dự lễ khánh thành có đồng chí Nguyễn Văn Nên - Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Tiểu ban Văn kiện Đại hội XIV, nguyên Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh; đồng chí Trung tướng Nguyễn Đức Lợi - Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Tổng cục II - Bộ Quốc phòng; đồng chí Hồ Thị Hoàng Yến - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Vĩnh Long; đồng chí Nguyễn Thị Bé Mười - Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long; cùng đại diện lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Tổng cục II - Bộ Quốc phòng; lãnh đạo, nguyên lãnh đạo, cấp ủy, chính quyền tỉnh Vĩnh Long và tỉnh Bến Tre (cũ); các nhân chứng lịch sử và đại diện gia đình Đại tá, Anh hùng LLVTND, Liệt sĩ Phạm Ngọc Thảo.
Đại biểu chụp ảnh lưu niệm.
Nhân dịp khánh thành, các đồng chí lãnh đạo đã gửi lẵng hoa chúc mừng: đồng chí Nguyễn Trọng Nghĩa - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; đồng chí Nguyễn Thị Kim Ngân - nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch Quốc hội; đồng chí Đại tướng Lê Văn Dũng - nguyên Bí thư Trung ương Đảng, nguyên Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam; đồng chí Thượng tướng Lê Quang Minh - Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam.
Đại biểu chụp ảnh lưu niệm phía trước Nhà tưởng niệm.
Công trình Nhà tưởng niệm Đại tá, Anh hùng LLVTND, Liệt sĩ Phạm Ngọc Thảo được khởi công ngày 15/9/2025 và hoàn thành ngày 22/10/2025. Công trình gồm các hạng mục chính: Nhà tưởng niệm (1 tầng, diện tích xây dựng khoảng 302,13 m², kết cấu bê tông cốt thép, mái ngói truyền thống); công trình phụ trợ (xây mới 02 nhà chòi bát giác, hệ thống sân đường, thoát nước, cây xanh và cảnh quan khuôn viên); cùng các trang thiết bị như hệ thống điều hòa không khí, nội thất trưng bày và các hạng mục kỹ thuật phụ trợ đồng bộ. Tổng mức đầu tư của dự án là 10 tỷ đồng, từ nguồn tài trợ của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV).
Trung tướng Nguyễn Đức Lợi - Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Tổng cục II - Bộ Quốc phòng đã ôn lại truyền thống Tình báo Quốc phòng Việt Nam và quá trình hoạt động cách mạng của đồng chí Phạm Ngọc Thảo.
Phát biểu tại buổi lễ, Trung tướng Nguyễn Đức Lợi - Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Tổng cục II - Bộ Quốc phòng đã ôn lại truyền thống Tình báo Quốc phòng Việt Nam và quá trình hoạt động cách mạng của đồng chí Phạm Ngọc Thảo. Trung tướng nhấn mạnh: Nhà tưởng niệm Đại tá, Anh hùng LLVTND, Liệt sĩ Phạm Ngọc Thảo là công trình có ý nghĩa sâu sắc, nhằm tôn vinh những đóng góp, công lao to lớn của Đại tá Phạm Ngọc Thảo nói riêng và ngành Tình báo Quốc phòng Việt Nam nói chung đối với sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc. Đây còn là địa chỉ sinh hoạt chính trị, giáo dục truyền thống, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng; góp phần khơi dậy niềm tự hào, ý chí vươn lên của cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân địa phương, phát huy truyền thống quê hương Bến Tre (nay là tỉnh Vĩnh Long).
Trung tướng Nguyễn Đức Lợi bày tỏ mong muốn sau khi bàn giao, cấp ủy, chính quyền tỉnh Vĩnh Long, đặc biệt là phường An Hội và Ban Quản lý di tích tỉnh tiếp tục quan tâm chỉ đạo, quản lý, sử dụng hiệu quả công trình; phát huy giá trị lịch sử, lan tỏa ý nghĩa nhân văn sâu sắc, góp phần giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ, xây dựng quê hương Vĩnh Long ngày càng phát triển giàu mạnh, hạnh phúc.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Bé Mười phát biểu.
Thay mặt lãnh đạo UBND tỉnh Vĩnh Long, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Bé Mười trân trọng cảm ơn các cơ quan, đơn vị và nhà tài trợ đã quan tâm, đóng góp cho công tác bảo tồn, phát huy giá trị di tích lịch sử trên địa bàn tỉnh nói chung và Di tích “Nơi ở và hoạt động của Đại tá Phạm Ngọc Thảo” nói riêng. Phó Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh, công trình không chỉ là nơi trưng bày, giới thiệu cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Anh hùng Phạm Ngọc Thảo, mà còn lưu giữ những tư liệu, hiện vật quý của ngành Tình báo Quốc phòng Việt Nam. Đây sẽ là điểm nhấn đặc biệt trong quần thể di tích của tỉnh, góp phần hình thành “bản đồ di tích” Vĩnh Long, xây dựng hệ thống địa chỉ đỏ – điểm đến giáo dục truyền thống, bồi đắp lòng yêu nước cho thế hệ trẻ, phục vụ hiệu quả hoạt động văn hóa - du lịch, hướng đến mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Bé Mười trao bằng khen cho 02 tập thể có nhiều đóng góp tích cực trong dự án Nhà tưởng niệm Đại tá, Anh hùng LLVTND, Liệt sĩ Phạm Ngọc Thảo.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh đề nghị Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng các sở, ngành, địa phương liên quan phối hợp triển khai hiệu quả công tác quản lý; xây dựng, hoàn thiện phương án tổ chức các hoạt động văn hóa - du lịch tại di tích, đảm bảo an toàn, ý nghĩa và đúng quy định; thường xuyên kiểm tra, bảo dưỡng, kịp thời tu sửa, tôn tạo để giữ gìn, phát huy giá trị lịch sử của di tích.
Đại biểu tham quan bên trong Nhà tưởng niệm.
Tại buổi lễ, UBND tỉnh Vĩnh Long đã trao bằng khen cho 02 tập thể có nhiều đóng góp tích cực trong dự án Nhà tưởng niệm Đại tá, Anh hùng LLVTND, Liệt sĩ Phạm Ngọc Thảo; đồng thời tổ chức nghi thức cắt băng khánh thành, dâng hương và tham quan công trình.
Đồng chí Phạm Ngọc Thảo (tức Phạm Thao), sinh ngày 14/2/1922 tại tỉnh Long Xuyên, trong một gia đình Công giáo toàn tòng, trí thức yêu nước; ông nội là chí sĩ ái quốc Phạm Ngọc Lành, người ủng hộ, hậu thuẫn cho nhiều phong trào chống Pháp. Tháng 8/1945, đồng chí tham gia cướp chính quyền tại Sài Gòn. Đầu năm 1946, đồng chí được tổ chức cử ra miền Bắc học Khoá 1, Trường võ bị Trần Quốc Tuấn (nay là Trường Sĩ quan Lục quân 1). Ra trường, đồng chí trở lại miền Nam hoạt động ở địa bàn Khu 8, Khu 9; cuối năm 1947, đồng chí được cấp trên giao làm Trưởng phòng Mật vụ Nam Bộ (là tổ chức tình báo đầu tiên của cách mạng ở Nam Bộ). Năm 1949, đồng chí được cấp trên điều sang làm Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 410 chủ lực Khu 9, Tiểu đoàn đã chiến đấu nhiều trận thắng lợi lớn, góp phần mở rộng vùng giải phóng. Sau Hiệp định Giơnevơ năm 1954, đồng chí Phạm Ngọc Thảo được Trung ương trực tiếp chỉ đạo với nhiệm vụ độc lập tác chiến, không có sự hỗ trợ của tổ chức, thực hiện chui sâu, leo cao gây rối loạn chính trường, làm thay đổi chế độ của chính quyền ngụy Sài Gòn.
Bằng tài trí, mưu lược và lòng yêu nước nồng nàn, đồng chí Phạm Ngọc Thảo đã xây dựng cho mình những vị trí quan trọng trong hàng ngũ địch để hoạt động tình báo: năm 1956 đồng chí là Tỉnh trưởng Bảo An Vĩnh Long; năm 1957, được đề bạt thiếu tá, thuộc Sở Nghiên cứu chính trị xã hội của Phủ Tổng thống (cơ quan mật vụ do bác sĩ Trần Kim Tuyến phụ trách); Năm 1958, được bổ nhiệm làm Tỉnh trưởng tỉnh Kiến Hòa (Bến Tre); cuối năm 1961, đồng chí đi học nước ngoài, đến giữa năm 1962 về đảm nhiệm chức vụ chuyên viên Phủ Tổng thống; sau đảo chính lật đổ họ Ngô (tháng 11/1963), đồng chí được chế độ ngụy Sài Gòn thăng Đại tá, làm tuỳ viên báo chí, đặc trách báo chí Phủ Thủ tướng.
Những năm tháng hoạt động trong hàng ngũ địch, luôn phải đối mặt với hiểm nguy, khi các phe phái phía địch muốn loại bỏ, bên cách mạng cũng muốn trừ khử, có lần đồng chí bị người của ta ám sát hụt; nhưng với bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định quan điểm, đường lối chiến tranh nhân dân của Đảng, với ý thức tổ chức kỷ luật cao, đồng chí Phạm Ngọc Thảo luôn thể hiện là một cán bộ tình báo mưu trí, sáng tạo, giành thế chủ động tấn công địch, lập được nhiều chiến công đặc biệt xuất sắc.
Đặc biệt, thời gian làm Tỉnh trưởng Kiến Hòa (Bến Tre), đồng chí đã lợi dụng chức vụ mà địch tin tưởng để thực hiện nhiều hành động tình báo có lợi cho phong trào cách mạng của Bến Tre. Ngay sau khi nhậm chức, đồng chí đã ký quyết định trao trả tự do cho cả nghìn tù chính trị và cán bộ cách mạng, quần chúng kiên trung của tỉnh Bến Tre. Nhờ đó, nhiều đồng chí đã sống sót trở về, tiếp tục chiến đấu phục vụ cách mạng và trưởng thành cho đến ngày giải phóng và tận sau này khi đất nước hòa bình. Trong đó có người thanh niên trẻ, yêu nước, sau này là Trung tướng Võ Viết Thanh - Anh hùng LLVTND.
Sau khi rời vị trí Tỉnh trưởng Kiến Hoà, đồng chí Phạm Ngọc Thảo tiếp tục tìm cách thực hiện nhiệm vụ làm “thay đổi chế độ” ở miền Nam. Những cuộc đảo chính mà Phạm Ngọc Thảo trực tiếp kiến tạo hoặc gián tiếp tham gia đã thực sự làm rung chuyển chính trường của kẻ thù, gây rối loạn nội bộ của chúng.
Năm 1965, đồng chí Phạm Ngọc Thảo không may sa vào tay địch; chúng tra tấn đồng chí rất dã man, song không hề lay chuyển được ý chí sắt đá của một cán bộ tình báo kiên trung. Đồng chí đã anh dũng hy sinh ngày 17 tháng 7 năm 1965, khi vừa 43 tuổi. Cho đến giây phút cuối, kẻ địch vẫn không hề biết đồng chí Phạm Ngọc Thảo là một cán bộ Tình báo cách mạng.
Đối với Tình báo Quốc phòng Việt Nam, đồng chí Phạm Ngọc Thảo là một tấm gương sáng ngời về lòng tận trung với Đảng, tận hiếu với dân, cả cuộc đời thầm lặng cống hiến cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, hy sinh cũng trong thầm lặng; đồng thời là tấm gương về tài trí, thông minh và lòng quả cảm của người chiến sĩ tình báo, luôn sống hiên ngang, bất khuất ngay cả trong hang ổ quân thù.
Ghi nhận công lao của đồng chí Phạm Ngọc Thảo; Đảng, Nhà nước, Quân đội đã công nhận Liệt sĩ và truy phong quân hàm Đại tá, truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì; Huân chương Chiến thắng hạng Hai; Huân chương Chiến sĩ Giải phóng hạng Nhất, Nhì, Ba cho đồng chí. Ngày 30/8/1995, đồng chí được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Phạm Hân