Theo đó, Quy chế quy định nguyên tắc quản lý, sử dụng phương tiện PCCC, CNCH cho lực lượng dân phòng; trách nhiệm của UBND các xã, phường, Công an các xã, phường, thành viên Đội dân phòng trong việc trang bị, quản lý, sử dụng phương tiện; điều kiện của thành viên Đội dân phòng được giao sử dụng phương tiện; điều kiện, trách nhiệm của người được phân công quản lý kho, nơi bảo quản phương tiện; thẩm quyền sử dụng phương tiện được trang bị và các nội dung khác có liên quan.
Đối tượng áp dụng bao gồm: Công an tỉnh; Công an các xã, phường (viết tắt là Công an cấp xã); UBND các xã, phường (viết tắt là UBND cấp xã); Thành viên Đội dân phòng; Các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan đến quản lý, sử dụng phương tiện PCCC, CNCH cho lực lượng dân phòng.
Các nguyên tắc quản lý, sử dụng phương tiện PCCC và CNCH cho lực lượng dân phòng, bao gồm: UBND cấp xã thống nhất quản lý phương tiện PCCC, CNCH trang bị cho lực lượng dân phòng thuộc phạm vi quản lý; tuân thủ các quy định tại Quy chế này và các quy định của pháp luật có liên quan; phương tiện PCCC, CNCH phải được quản lý chặt chẽ, sử dụng đúng mục đích, tiết kiệm, hiệu quả, bảo đảm sẵn sàng chữa cháy và CNCH; bảo quản, bảo dưỡng phương tiện PCCC, CNCH theo đúng quy định của pháp luật; đảm bảo yêu cầu của nhà sản xuất và đặc thù trong khai thác, sử dụng.
Theo Quy chế, phương tiện PCCC, CNCH trang bị cho lực lượng dân phòng gồm các phương tiện theo danh mục quy định tại Phụ lục I kèm theo Thông tư số 36/2025/TT-BCA ngày 15 tháng 5 năm 2025 của Bộ trưởng Bộ Công an quy định chi tiết một số điều của Luật PCCC và CNCH và Nghị định số 105/2025/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật PCCC và CNCH và các phương tiện được đầu tư, mua sắm, được cho, tặng từ các nguồn kinh phí, tài trợ hợp pháp khác.
Quản lý phương tiện PCCC, CNCH là hoạt động lập kế hoạch, tổ chức, hướng dẫn và kiểm tra công tác sử dụng, bảo quản, bảo dưỡng phương tiện PCCC, CNCH do cơ quan, người có thẩm quyền thực hiện để duy trì chất lượng tốt nhất của các phương tiện, đảm bảo công tác thường trực chữa cháy và CNCH.
Sử dụng phương tiện PCCC, CNCH là việc sử dụng phương tiện cho việc thực hiện nhiệm vụ công tác PCCC và CNCH; phòng, chống, ứng phó sự cố, thảm họa, thiên tai, dịch bệnh và các nhiệm vụ khác theo quy định pháp luật như: Tham gia xử lý các vụ cháy, nổ, sự cố, tai nạn xảy ra trên địa bàn phụ trách hoặc địa bàn khác được cấp có thẩm quyền huy động, điều động; tham gia tuyên truyền, huấn luyện, bồi dưỡng, hội thi nghiệp vụ phòng cháy, chữa cháy và CNCH theo kế hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt; tham gia diễn tập, thực tập phương án chữa cháy, CNCH đã được lập, phê duyệt theo quy định; tham gia CNCH, phòng, chống, khắc phục hậu quả sự cố, thảm họa, thiên tai, dịch bệnh và các nhiệm vụ khác theo quy định pháp luật khi được cấp có thẩm quyền huy động, điều động.
Phương tiện PCCC và CNCH cho lực lượng dân phòng phải được thống kê, theo dõi, tổ chức bảo quản, bảo dưỡng theo quy định. Các cơ quan, đơn vị có liên quan có trách nhiệm tổ chức hướng dẫn, kiểm tra công tác quản lý, sử dụng và sửa chữa, bổ sung, thay thế kịp thời khi hư hỏng, hết hạn sử dụng.
Xác định rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quản lý và sử dụng phương tiện; việc bàn giao phương tiện cho thành viên Đội dân phòng phải được lập thành biên bản, có chữ ký của bên giao, bên nhận.
Nhà, kho, nơi bảo quản phương tiện PCCC, CNCH trang bị cho lực lượng dân phòng phải có mái che, tường bao quanh, bảo đảm khô ráo, thoáng khí, sạch sẽ, bảo đảm an toàn, ngăn ngừa mất mát; có hệ thống thiết bị chiếu sáng, được trang bị phương tiện chữa cháy thông dụng; phải có biện pháp chống động vật, côn trùng xâm nhập; không lưu trữ chất độc hại, ăn mòn, dễ cháy, nổ trong cùng khu vực bảo quản.
Bình chữa cháy xách tay (bình bột chữa cháy, bình khí chữa cháy) thường xuyên kiểm đếm số lượng, bố trí, sắp xếp bình chữa cháy đúng nơi quy định, bảo đảm sẵn sàng chữa cháy; thường xuyên làm sạch bề mặt bình, thực hiện kiểm tra và bảo dưỡng theo quy định tại Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 7435-2:2004 (ISO 11602-2:2000) Phòng cháy, chữa cháy - Bình chữa cháy xách tay và xe đẩy chữa cháy - Phần 2: Kiểm tra và bảo dưỡng; khi sử dụng phương tiện để thực tập phương án, làm nhiệm vụ phải vận hành theo hướng dẫn của nhà sản xuất; sau khi sử dụng phải kiểm đếm số lượng, làm sạch, lau khô phương tiện trước khi sắp xếp vào vị trí, nơi bảo quản.
Đối với phương tiện, dụng cụ phá dỡ thô sơ (rìu cứu nạn, búa, xà beng, kìm cộng lực) phải thường xuyên kiểm đếm số lượng, sắp xếp, bảo quản trên giá, kệ, sàn kê hoặc trong tủ bảo quản; thường xuyên làm sạch bề mặt, phơi khô hoặc lau khô phương tiện, dụng cụ; khi sử dụng phương tiện để thực tập phương án, làm nhiệm vụ phải vận hành theo hướng dẫn của nhà sản xuất; sau khi sử dụng phải kiểm đếm số lượng, làm sạch, phơi hoặc lau khô phương tiện, dụng cụ trước khi sắp xếp vào vị trí, nơi bảo quản.
Thường xuyên kiểm đếm số lượng đèn, sắp xếp, bảo quản trên giá, kệ, sàn kê hoặc trong tủ bảo quản; thường xuyên làm sạch bề mặt, lau khô và kiểm tra bóng đèn, nút bấm, gioăng cao su chống nước (nếu có); khi sử dụng phương tiện để thực tập phương án, làm nhiệm vụ phải vận hành theo hướng dẫn của nhà sản xuất; sau khi sử dụng phải kiểm đếm số lượng, lau khô, kiểm tra, thay mới pin (đối với loại pin dùng 01 lần) hoặc nạp đầy dung lượng pin cho đèn (đối với pin có khả năng sạc nhiều lần) trước khi sắp xếp vào vị trí, nơi bảo quản.
Mặt nạ lọc độc hoặc mặt nạ phòng độc cách ly phải bảo quản theo hướng dẫn của nhà sản xuất; thường xuyên kiểm đếm số lượng, sắp xếp bảo quản trên giá, kệ, sàn kê hoặc trong tủ bảo quản, không để trực tiếp xuống mặt sàn hoặc tiếp xúc trực tiếp với tường, trần nhà, kho, không xếp thành đống hoặc để vật nặng, sắc, nhọn lên bề mặt thiết bị; thường xuyên bảo dưỡng thiết bị theo quy định tại Phụ lục IV ban hành kèm theo Thông tư số 36/2025/TT-BCA; khi sử dụng thiết bị để thực tập phương án, làm nhiệm vụ phải vận hành theo hướng dẫn của nhà sản xuất; sau khi sử dụng phải kiểm đếm số lượng, làm sạch, phơi hoặc lau khô trước khi sắp xếp vào vị trí, nơi bảo quản. Đối với mặt nạ phòng độc cách ly được bảo quản, bảo dưỡng thường xuyên hàng ngày hoặc trong và sau mỗi lần sử dụng.
Khi phát hiện phương tiện PCCC, CNCH bị hư hỏng, sự cố phải báo cáo người có thẩm quyền để tổ chức sửa chữa, bổ sung, thay thế kịp thời. Phương tiện PCCC, CNCH được sử dụng trong vùng có dịch bệnh hoặc chất độc, chất phóng xạ phải được khử trùng, tiêu độc sau khi sử dụng.
Đối với các phương tiện PCCC, CNCH khác trang bị cho lực lượng dân phòng ngoài danh mục tại Phụ lục I kèm theo Thông tư số 36/2025/TT-BCA thì bảo quản, bảo dưỡng theo quy định pháp luật hiện hành và theo hướng dẫn của nhà sản xuất (nếu có).
Theo Quy chế, UBND cấp xã có trách nhiệm tổ chức, chỉ đạo việc thực hiện quản lý, sử dụng phương tiện PCCC, CNCH cho lực lượng dân phòng thuộc phạm vi quản lý. Tổ chức cho lực lượng dân phòng thuộc phạm vi quản lý tiếp cận, thao tác, thực tập và vận hành đúng quy trình kỹ thuật các phương tiện PCCC, CNCH được trang bị; tổ chức tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ PCCC, CNCH cho lực lượng dân phòng theo quy định. Xem xét phê duyệt phương án, kế hoạch về công tác quản lý, sử dụng phương tiện của lực lượng dân phòng (bao gồm địa điểm quản lý; người được phân công quản lý, sử dụng; các trường hợp được sử dụng và các nội dung khác có liên quan); cấp Sổ theo dõi phương tiện PCCC, CNCH theo Mẫu số 01 Phụ lục VI kèm theo Thông tư số 36/2025/TT-BCA cho Đội dân phòng để thực hiện thống kê, theo dõi. Bảo đảm kinh phí phục vụ công tác quản lý, bảo quản, bảo dưỡng và sửa chữa, thay thế phương tiện khi bị hư hỏng hoặc đã hết niên hạn sử dụng. Kiểm tra, xử lý vi phạm và giải quyết khiếu nại, tố cáo trong quản lý, sử dụng phương tiện PCCC, CNCH cho lực lượng dân phòng theo quy định pháp luật. Định kỳ, thống kê, báo cáo Công an tỉnh về tình hình công tác quản lý, bảo quản, bảo dưỡng phương tiện PCCC, CNCH (lồng ghép trong Báo cáo kết quả thực hiện công tác PCCC, CNCH) theo quy định tại Điều 7 Thông tư số 36/2025/TT-BCA.
Trách nhiệm của Công an cấp xã, gồm: Tham mưu, giúp UBND cùng cấp tổ chức thực hiện quản lý, sử dụng phương tiện PCCC, CNCH cho lực lượng dân phòng thuộc phạm vi quản lý theo Quy chế này và các quy định pháp luật có liên quan; thực hiện thống kê, báo cáo công tác quản lý, bảo quản, bảo dưỡng phương tiện PCCC, CNCH theo quy định. Trực tiếp hướng dẫn cho lực lượng dân phòng thuộc phạm vi quản lý tiếp cận, thao tác, thực tập và vận hành đúng quy trình kỹ thuật các phương tiện PCCC, CNCH được trang bị; tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ PCCC, CNCH theo quy định.
Kiểm tra, xử lý vi phạm theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý vi phạm trong quản lý, sử dụng phương tiện PCCC, CNCH cho lực lượng dân phòng.
Về trách nhiệm, điều kiện và thẩm quyền của lực lượng dân phòng trong quản lý, sử dụng phương tiện PCCC, CNCH: Tổ chức tiếp nhận phương tiện PCCC, CNCH được trang bị; đề xuất Công an cấp xã trình UBND cùng cấp phê duyệt phương án, kế hoạch quản lý, sử dụng phương tiện cho phù hợp với điều kiện thực tế và bảo đảm an toàn, hiệu quả theo Quy chế này và đúng quy định pháp luật có liên quan. Quản lý Sổ theo dõi phương tiện PCCC, CNCH theo Mẫu số 01 Phụ lục VI kèm theo Thông tư số 36/2025/TT-BCA.
Phân công cụ thể người chịu trách nhiệm quản lý kho, nơi bảo quản phương tiện của lực lượng dân phòng. Trường hợp phương tiện được bảo quản tại nhiều địa điểm hoặc giao cho cá nhân quản lý tại nơi cư trú, phải phân công rõ trách nhiệm của người phụ trách từng địa điểm hoặc cá nhân được giao quản lý. Tổ chức bảo quản, bảo dưỡng phương tiện được trang bị để duy trì chất lượng, tình trạng kỹ thuật tốt nhất của phương tiện, tránh hư hỏng, mất mát hoặc sử dụng sai mục đích. Tổ chức kiểm tra việc bảo quản, bảo dưỡng phương tiện thường xuyên và sau mỗi lần thực hiện nhiệm vụ. Khi phát hiện phương tiện bị mất, hư hỏng, hết niên hạn sử dụng phải báo cáo, đề xuất người có thẩm quyền sửa chữa, bổ sung, thay thế kịp thời; đồng thời, tổ chức sử dụng phương tiện PCCC, CNCH được trang bị theo đúng quy định;
Định kỳ, thống kê, báo cáo UBND cấp xã (qua Công an cấp xã) nơi trực tiếp quản lý về tình hình quản lý, bảo quản, bảo dưỡng, sử dụng phương tiện bảo đảm các nội dung quy định tại Điều 7 Thông tư số 36/2025/TT-BCA và các quy định tại Quy chế này.
Thành viên Đội dân phòng phải có đủ sức khỏe, đã được huấn luyện nghiệp vụ phòng cháy, chữa cháy và CNCH mới được giao sử dụng phương tiện PCCC, CNCH. Khi sử dụng phương tiện PCCC, CNCH phải bảo đảm an toàn, đúng mục đích, yêu cầu nhiệm vụ; tuân thủ quy trình kỹ thuật vận hành của từng loại phương tiện.
Về thẩm quyền và các trường hợp sử dụng phương tiện cũng được quy định cụ thể tại Quy chế, như: Thành viên Đội dân phòng được sử dụng các loại phương tiện PCCC, CNCH được trang bị (kể cả những phương tiện PCCC, CNCH được trang bị thêm ngoài danh mục quy định tại Phụ lục I kèm theo Thông tư số 36/2025/TT-BCA) trong các trường hợp sau:
Thứ nhất, theo mệnh lệnh của người chỉ huy chữa cháy, CNCH khi thực hiện nhiệm vụ phòng cháy, chữa cháy và CNCH;
Thứ hai, theo mệnh lệnh của Chủ tịch UBND các cấp khi thực hiện nhiệm vụ ứng phó sự cố, thiên tai và các nhiệm vụ khác theo quy định pháp luật;
Thứ ba, trong trường hợp khẩn cấp, cần thiết sử dụng phương tiện thì sau khi sử dụng phải báo cáo ngay cho Chủ tịch UBND cấp xã hoặc người được Chủ tịch UBND cấp xã giao quyền quản lý.
Quy chế cũng quy định cụ thể về điều kiện, trách nhiệm của người được phân công quản lý kho, nơi bảo quản phương tiện, bao gồm: Người được phân công quản lý kho, nơi bảo quản phương tiện phải là thành viên Đội dân phòng và đã được tập huấn, bồi dưỡng về kiến thức, kỹ năng bảo quản, bảo dưỡng phương tiện.
Trường hợp không bố trí kho, nơi bảo quản tập trung mà giao phương tiện cho cá nhân quản lý tại nơi cư trú thì giao cho thành viên Đội dân phòng.
Người được phân công quản lý kho, nơi bảo quản phương tiện hoặc được phân công quản lý tại nơi cư trú phải thực hiện công tác bảo quản, bảo dưỡng theo quy định tại Quy chế này và văn bản quy phạm pháp luật có liên quan hoặc sự hướng dẫn của cơ quan Công an; kết thúc việc bảo quản, bảo dưỡng phương tiện phải ghi kết quả bảo quản, bảo dưỡng vào Sổ theo dõi phương tiện PCCC, CNCH theo Mẫu số 01 Phụ lục VI kèm theo Thông tư số 36/2025/TT-BCA. Thường xuyên kiểm tra nơi bảo quản, kịp thời phát hiện phương tiện bị mất, hư hỏng, hết niên hạn sử dụng hoặc nơi bảo quản không bảo đảm an toàn để báo cáo người có thẩm quyền sửa chữa, bổ sung, thay thế, xử lý kịp thời.
Theo Quy chế, Công an tỉnh chịu trách nhiệm theo dõi, hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện Quy chế quản lý, sử dụng phương tiện PCCC, CNCH cho lực lượng dân phòng trên địa bàn tỉnh; hướng dẫn lực lượng dân phòng quản lý, sử dụng các phương tiện PCCC, CNCH được trang bị theo đúng mục đích, an toàn, hiệu quả.
UBND cấp xã chịu trách nhiệm tổ chức quản lý, sử dụng phương tiện PCCC, CNCH cho lực lượng dân phòng thuộc phạm vi quản lý; bảo đảm kinh phí bảo quản, bảo dưỡng và sửa chữa, thay thế phương tiện theo quy định.
Thảo Tiên - Nguồn Quyết định số: 61/2026/QĐ-UBND